Tanım
Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanı; bilgisayar sistemleri aracılığıyla elde edilen bilgileri dönüştüren, oluşturan ve tanımlayan kişidir. Algoritmik süreçler bulur ve bunları uygun soyut yöntemlerle formüle eder. Böylece kurumların yönetim ve işletme alanında yaşadığı sorunların giderilmesine katkı sağlar.
Bilgisayar mühendisi genellikle teknolojiyi üreten tarafta yer alırken, Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanı teknolojiyi kullanan ve işletmelere entegre eden tarafta görev yapar.
Görevler
Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Yazılımcı ile şirket yönetimi arasında köprü görevi görerek bilgi akışını ve anlaşmayı kolaylaştırmak.
- Şirketlerin bilişim sistemlerini tasarlamak ve çalıştırmak.
- İlgili donanımdaki eksikleri tespit ederek gidermek ve donanımı çalıştırmak.
- Bilgisayara yaptırılacak işi veya bilgisayar yardımıyla çözülecek sorunu belirlemek.
- Veri tabanı sistemlerini tasarlamak ve gerekli yazılımların geliştirilmesini sağlamak.
- Donanımın diğer bilgisayar birimleri tarafından tanınması için gerekli yazılımları hazırlamak.
- Mikro işlemci, ara yüzleri ve çeşitli tüm devreleri kullanmak amacıyla gerçekleştirilebilecek donanımı tasarlamak.
- Donanım ve yazılımı sorunsuz şekilde çalışır hâle getirmek.
- Kullanım yönergeleri hazırlamak ve kullanıcılara eğitim vermek.
- Sistem ve yazılım geliştirme standartlarının oluşturulmasını sağlamak.
- Yazılım geliştirme projelerinin kalitesini değerlendirmek ve süreç iyileştirme çalışmalarında bulunmak.
- Sistem programcısı ve çözümleyicisi olarak çalışmak.
- Yeni yazılımlar ve bilgisayar programları geliştirmek.
- Eski işletim sistemlerini yenileriyle değiştirmek.
- Şirketin çalışma sistemine göre bilgisayar donanımı ve yazılım ihtiyacını saptamak.
- Sistemin iyileştirilmesiyle ilgili yöntemleri, kullanılacak araç ve gereçleri belirlemek.
- Tüm çalışma sistemiyle ilgili ayrıntılı yönergeler hazırlamak.
- Karşılaşılabilecek güçlükler için önlem almak ve ilgili kişilere bilgi vermek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Masaüstü ve dizüstü bilgisayar.
- Çalışma alanına özel bilgisayar yazılımları ve donanımları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fen ve matematik alanlarına ilgi duymak.
- Sayı ve sembollerle akıl yürütme gücüne sahip olmak.
- Problem saptama, tanımlama ve çözme yetkinliği taşımak.
- Bir işi öğelerine ayırıp işlem basamaklarını belirleyebilmek.
- İyi bir araştırmacı olmak.
- Uzay-şekil ilişkisi kurabilmek.
- Soyutlama becerisine sahip olmak.
- Mantık yürütme ve tasarım yeteneği taşımak.
- Dikkatli ve sabırlı olmak.
- Takım çalışmasına yatkın olmak.
- Bağımsız çalışma yeteneğine sahip olmak.
- Yeni fikirlere açık olmak.
- Kendini sürekli geliştirebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Meslek genellikle iyi aydınlatılmış, ısı yalıtımlı, ergonomik ve teknolojik altyapıya sahip temiz büro ortamlarında yürütülür. Projelere bağlı olarak seyahat etmek gerekebilir.
Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanları çalışırken üst yönetimle, diğer çalışanlarla, işverenlerle, müşterilerle ve öğrencilerle yoğun iletişim hâlindedir.
Meslek sahiplerinde bel ve boyun rahatsızlıkları, el rahatsızlıkları ile görme bozuklukları görülebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yüksekokul veya fakültelerin “Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi” programlarında verilmektedir.
Farklı alanlarda lisans eğitimi almış kişiler, Bilişim Sistemleri tezli veya tezsiz yüksek lisans programlarını tamamlayarak da Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanı olabilirler.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek yüksekokulları ile açık öğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde “Bilişim Sistemleri Mühendisliği” lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin lisans eğitim süresi 4 yıldır. Tezsiz yüksek lisans eğitiminin süresi 1,5 yıl, yani 3 yarıyıldır. Tezli yüksek lisans eğitiminin süresi ise 2 yıl, yani 4 yarıyıldır.
Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Bilgi Teknolojisi Temelleri
- Algoritma ve Programlama Teknikleri
- İşletmeye Giriş
- Temel Matematik
- Yapısal Programlama
- Çoklu Ortama Giriş
- Bilgi Teknolojileri İçin Ayrık Matematik
- Veri Tabanı Yönetim Sistemleri
- Veri Yapıları ve Uygulamaları
- İnsan-Bilgisayar Etkileşimi
- İşlemci Odaklı İnternet Programcılığı
- Bilgisayar Organizasyonu ve Mimarisi
- İşletim Sistemleri
- Veri Tabanı Programlama
- Zengin İçerikli İnternet Uygulamaları
- Nesne Tabanlı Programlama
- Sayısal Mantık Tasarımı
- Bilgisayar Ağları
- Sistem Analizi ve Tasarımı
- Sunucu Odaklı İnternet Programcılığı
- İstatistiğe Giriş
- Çoklu Platformlara Yönelik Programlama
- Yazılım Mühendisliği
- Bilişim Sistemlerinde Etik ve Sosyal Konular
- Bilgi Sistemleri Güvenliği
- Algoritmaların Analizi
- Yönetim Bilişim Sistemleri
Eğitimde staj ve bitirme tezi zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilişim Sistemleri ve Teknolojileri mezunları özel veya devlet bankalarında, teknoloji sektöründe, finans sektöründe, sağlık sektöründe ve diğer birçok sektörde çalışabilirler.
Bilişim Sistemleri ve Teknolojisi Uzmanları ayrıca şu kurum ve şirketlerde iş imkânı bulabilirler:
- Özel veya devlet bankaları
- Kurumsal şirketler
- Yapay zekâ gelişimi sağlayan şirketler
- Oyun geliştiren şirketler
İşletme yönetimine ilişkin muhasebe ve yönetim eğitimleri de alan mezunlar; e-ticaret sistemleri, kurumsal sistemler, tedarik zinciri yönetim sistemleri, hareket işleme sistemleri, karar destek sistemleri, bilgi yönetim sistemleri, uzman sistemler, veri madenciliği, sanal gerçeklik teknolojileri, bulut sistemleri ve mobil iletişim sistemleri gibi sistemlerin tasarlanması, kurulumu ve yönetiminde görev alabilirler.
Bu kapsamda telekomünikasyon, e-ticaret, e-iş, bankacılık, sigortacılık, muhasebe ve benzeri birçok sektör ve alanda yöneticilik, koordinatörlük, proje yöneticiliği veya danışmanlık yapabilirler.
Mezunların çalışabileceği bazı pozisyonlar şunlardır:
- Teknoloji Müdürü
- Uygulama Geliştirme Uzmanı
- Web Tasarımcısı
- Programlama Uzmanı
- Yazılım Geliştirme Uzmanı
- İçerik Geliştirme Uzmanı
- Veri Tabanı Yöneticisi
- Analist
- Ağ Yöneticisi
Fikir üretimine dayalı bir iş olduğundan, fazla sermayeye ihtiyaç duymadan kişilerin kendi işlerini kurma olanakları da bulunmaktadır. Mezunlar yazılım ve teknoloji çözümleri sunan bir şirket sahibi olabilirler.
Yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, öğretim üyesi veya öğretim görevlisi olarak çalışabilirler. Formasyon alarak öğretmen olarak kamuda istihdam edilmeleri de mümkündür.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Şartları uyan öğrenciler, üniversitelerde yürütülen özel ve kamu destekli Ar-Ge veya Ür-Ge projelerinde çalışabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişiklik göstermektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslekte ilerleme, kişinin kendi becerilerine ve hangi alanda ne düzeyde uzmanlaşmak istediğine bağlıdır. Örneklerle sınırlı olmamak üzere meslek sahipleri şu unvanlarla ilerleyebilirler:
- Akademisyen
- Uzman
- Danışman
- Ekip lideri
- Ar-Ge yöneticisi
- Proje yöneticisi
- Proje müdürü
Mezunlar lisans eğitimi sonrasında lisansüstü programlara başvurabilirler. Ayrıca çeşitli üniversitelerin ve özel kuruluşların düzenlediği ücretli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
İş hayatındaki bilgi ve tecrübelerine göre kamu ve özel sektörde üst düzey görevlere yükselme şansları bulunmaktadır. Kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklar kuruma göre değişmekte olup genellikle meslek sahiplerinin bu imkânlardan faydalanması sağlanmaktadır.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde belirtilmiştir:
- Bilişim Uzmanı
- Yazılım Mühendisi
- Bilgisayar Mühendisi
- Bilgisayar Ağ İşletmeni
- Bilgisayar Programcısı
- Sistem Tasarımcısı
Ek bilgiler
Çözümleyici: Verilerin toplanması, çözümlenmesi, tasarımı, hazırlanması, kontrol edilmesi ve bilişim ortamına aktarılmasını sağlayan kişidir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Bölüm eğitimcileri
- Türkiye Bilişim Derneği (TBD) veya uluslararası bilişim organizasyonları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.