Tanım
Eczacı; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden farklı farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması faaliyetlerini yürüten kişidir.
Eczacı ayrıca ilaçların analizlerini yapar; ilacın farmakolojik etkisinin devamlılığını, emniyetini, etkililiğini ve maliyetini gözetir. İlaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğini sağlar, ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaları bilgilendirir ve ortaya çıkan sorunların bildirimini yapar.
Görevler
Eczacı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Tıp doktorları ve diğer sağlık profesyonellerinin tıbbi ürünler için yazdığı reçeteleri alır.
- Hastaların ilaç kullanım geçmişlerini kontrol eder.
- İlaçları hazırlamadan önce uygun dozajı, uygulama yöntemini ve ilaç uyumluluğunu sağlar.
- Reçetedeki ilaçları vermek amacıyla sıvı ilaçlar, merhemler, tozlar, tabletler ve diğer ilaçları hazırlar veya hazırlanışını ve etiketlenmesini denetler.
- İlaç etkileşimleri, uyumsuzluk ve kontrendikasyonlar, yan etkiler, doz ve uygun ilaç depolama konularında hekimlere ve hastalara bilgi ve danışmanlık hizmeti verir.
- Yasal ve mesleki gereklilikleri yerine getirmek için reçete dosyalarını tutar.
- Uyuşturucular, zehirler ve bağımlılık yapan ilaçlarla ilgili kayıt düzenler.
- Aşıların, serumların ve diğer ilaçların bozulmasına karşı önlem alır ve bunları depolar.
- Genel sağlık durumları hakkında hastalara danışmanlık yapar.
- Reçetesiz ilaçlar ile teşhis ve tedavi yardımları sağlar.
- Eczacılık teknisyenleri ve eczane kalfalarının çalışmalarını denetler ve koordine eder.
- Eczacılık, kozmetik ve ilgili kimyasal ürünleri geliştirmek ve iyileştirmek için araştırmalar yürütür.
- Üretim teknikleri ve ilaç içerikleri hakkında kimyacılar, mühendisler ve diğer profesyoneller ile görüşür.
- Belirtilen standartlar çerçevesinde ilaçların kimlik bilgisini, saflık derecesini ve etkisini belirlemek için test ve analiz yapar.
- İlaç ürünlerinin etiketlerini hazırlar, paketler ve tanıtımını yapar.
- Belirli ilaçlarla ilgili bilgi ve riskleri belirler.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Eczacılık mesleğinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- İlaç yapımında kullanılan araç ve gereçler.
- İlaç kontrolünde kullanılan araçlar.
- Çeşitli doğal ve kimyasal maddeler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Eczacı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimya ve biyoloji konularına meraklı ve bu alanda başarılı olmak.
- Sorumluluk duygusunun yüksek olması.
- Dikkatli, tertipli ve düzenli olmak.
- Halk sağlığına karşı duyarlı olmak.
- İlaç ve kimyasal maddelere karşı alerjisi olmamak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Eczacılar genellikle eczanelerde, sağlık hizmeti sunan laboratuvarlarda ve kamu kurumlarının sağlıkla ilgili bölümlerinde görev yaparlar. Bazen ilaç fabrikalarında veya ilaç depolarında da çalışabilirler.
Çalışma ortamı temizdir; ancak ilaç ve kimyasal madde kokusu bulunur. Eczanelerde görev yapan eczacılar insanlarla etkileşim hâlindedir.
Eczacılar, çalıştıkları yerleşim yerinde hazırlanan plan dâhilinde nöbet tutmak zorundadır. Nöbet günlerinde görev başında olmaları gerekir.
Eğitimin verildiği yerler
Eczacılık mesleğinin eğitimi üniversitelerin eczacılık fakültelerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 5 yıldır. Eğitim sürecinde aşağıdaki dersler ve benzeri dersler verilmektedir:
- Genel Kimya
- Tıbbi Biyoloji-Genetik ve Patoloji
- Biyoistatistik
- Organik Kimya
- Analitik Kimya
- Anatomi-Fizyoloji
- Farmakoloji
- Farmasötik Mikrobiyoloji ve İmmünoloji
- Gıda Toksikolojisi
- Beslenme Biyokimyası
- Organik Sentez
- Hastalıkların Biyokimyasal Temelleri
Eczacılık fakültelerinde dersler teorik ve pratik olarak yürütülür. Öğrenciler uygulama derslerini fakülte laboratuvarlarında sürdürür.
Öğrencilerin eğitim süresi boyunca kamuya açık bir eczanede veya hastanede, bir eczacının denetiminde asgari 6 ay olan zorunlu stajı tamamlaması gerekir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Eczacılık” lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Eczacılar özel ve kamu hastanelerinde, laboratuvarlarda, ilaç endüstrisine yönelik fabrika ve depolarda, kendilerine ait veya hastanelerde bulunan eczanelerde çalışırlar.
Bitkisel kökenli ilaçlara olan talebin artması nedeniyle eczacılara yeni iş alanları doğmuştur. Ayrıca kozmetik maddelerin üretim ve araştırma-geliştirme aşamalarında da görev yapan meslek elemanları vardır.
Ülkemizde kamu sektöründe eczacılara olan gereksinim oldukça azalmıştır. Eczacılar özel sektörde üretim ve pazarlama alanlarında çalışabilirler. Ayrıca ilaç tanıtıcısı olarak çalışan eczacılar da bulunmaktadır.
Eczacılar Odasından alınan bilgiye göre mezun olan öğrencilerin % 80'i kendi eczanelerini açmaktadır. Ancak eczane açmak oldukça büyük sermaye gerektirmektedir.
Eczane sayısının artması ve özellikle büyük şehirlerde kazançların düşük olması nedeniyle her yıl bir kısım eczane kapanmaktadır. İşletmecilik konusunda kendisini yetiştiren ve yabancı dil bilen mezunların iş bulma olanakları artmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında çalışan eczacılar, sağlık hizmetleri sınıfında görev yaparak bu grubun aldığı zam ve tazminatlardan yararlanabilirler.
Kendi eczanelerini açanların kazancı, eczanenin bulunduğu semte ve hastane ile sağlık kuruluşlarına olan mesafesine göre değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Eczacılar çeşitli kamu ve özel sektöre ait işyerlerinde yönetici kademelerine yükselebilirler.
Kendi işletmesini kuranların; eczane, ecza deposu veya ilaç fabrikası gibi işletmelerini ve faaliyet alanlarını büyüterek eczacılık alanında işletmeci olarak ilerlemeleri mümkündür.
Benzer meslekler
Kaynakta eczacılıkla benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Farmakolog
- Kimyager
- Fizyolog
- Biyolog
Ek bilgiler
Kaynak dosyada “Ek bilgiler” başlığı altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek Elemanları.
- 02.02.2008 tarih ve 26775 sayı ile Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesi ile Değişiklik Yapılmasına Dair 31.12.2009 tarih ve 2744931 sayılı Yönetmelik.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi - 2000.
- İLO (Uluslararası Çalışma Örgütü).
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Eczacılık mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
