Tanım
Kimya Proses Teknisyeni; üretim aşamasında numune alan, reçete hazırlayan, işletme içerisinde proses ekipmanlarını kullanan ve proses kontrol elemanlarını kullanarak değerlendirebilen kişidir.
Analiz sonuçlarına göre üretime yön verir, ürünün taşınmasını ve işletme atıklarının depolanmasını sağlar.
Görevler
Kimya Proses Teknisyeni, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:
- Çözelti hazırlar.
- Laboratuvar girdi ve çıktılarının kontrollerini yapar.
- Reçete uygular.
- Mikser kullanır.
- Reaktör kullanır.
- Filtre kullanır.
- Kurutucu kullanır.
- Basınçlı tankları kullanır.
- Proses kontrol elemanlarını kullanır ve değerlendirir.
- Numune alır.
- Analiz hazırlıkları yapar veya yaptırır.
- Analiz sonuçlarına göre üretime yön verir.
- Katı, sıvı ve gazların taşınmasını sağlar.
- Ürün hareketlerini sağlar.
- İşletme atıklarını depolar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kaldırma, taşıma, yükleme ve boşaltma araç ve gereçleri
- Çeşitli tartı ve ölçü aletleri
- Vanalar, subaplar ve borular
- Çeşitli taşıma araçları
- Reaksiyon tankları
- Proses iç ve dış ekipmanları
- Kalite kontrol cihazları
- Çeşitli el aletleri
- Kimyasal maddeler
- Laboratuvar malzemeleri
- Gerekli iş güvenliği teçhizatı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kimya Proses Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Gözlem ve dinleme yeteneğine sahip olmak
- Titiz, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
- Hızlı karar verebilmek
- Analitik düşünme yeteneğine sahip olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmek
- Soğukkanlı ve sabırlı olmak
- Matematik, fizik, kimya ve bilgisayar alanlarına ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Elektrik, elektronik ve makine konularına ilgi duymak
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışma ortamı kimyevi maddelerden dolayı koku içerebilir. Bu nedenle ciltte, gözde ve solunum yollarında tahriş edici reaksiyonlar meydana gelebilir. Alerjik reaksiyonlara yatkınlığı olanlar bu ortamdan olumsuz etkilenebilir.
Kimyasal maddelerden korunmak amacıyla kişisel koruyucu donanım kullanılır. Uygun olmayan işletmelerde ve uygun olmayan koşullarda kimyasal maddelere maruz kalma riski bulunmaktadır. Temizliğe dikkat edilmelidir; dikkat edilmediği durumlarda enfeksiyon hastalıklarının bulaşması söz konusu olabilir. Kimyasal madde yanıkları oluşabilir.
Bu meslekte ekip çalışması yapılabileceği gibi teknisyen zaman zaman tek başına da çalışabilir. Kimya Proses Teknisyenleri çalışmalarını ürün oluşum sürecinde yürütürler. Özellikle kimyasal ham maddeler ve yarı mamul kimyasal maddeler kullanılarak yapılan her türlü proseste çalışırlar. Üretim süreci kirli, yağlı ve gürültülü olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Kimya Teknolojisi alanı “Proses” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar, akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Meslek Lisesi” diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Kimya Proses Teknisyenleri aşağıdaki sanayi ve sektörlerde çalışabilirler:
- Gıda sanayisi
- Şeker sanayisi
- İlaç sanayisi
- Deri sanayisi
- Tekstil sanayisi
- Rafineri ve petrokimya sanayisi
- Çimento sanayisi
- Otomotiv sanayisi
- Seramik sanayisi
- Cam sanayisi
- Metal sanayisi
- Gübre sanayisi
- Plastik sanayisi
- Enerji sanayisi
- Madencilik sanayisi
- Lastik sanayisi
- Boya sanayisi
- Deterjan sanayisi
- Kozmetik sanayisi
- Maden sektörü
- İnşaat sektörü
- Ahşap sektörü
Kimya Proses Teknisyenleri her türlü işletmenin üretim sürecinde çalışabilirler. Bu nedenle iş bulma imkânları geniştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların asgari ücretin biraz üzerinde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Kimya Teknolojisi alanı Proses dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanları tercih etmeleri halinde öncelikli olarak yerleştirilmektedirler.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzlarında belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıracak kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklar aracılığıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
İş yerlerinde teknisyen olarak belli bir süre çalışanlar, idari yönden bölüm sorumlusu olabilmektedirler.
Benzer meslekler
- Kimya Teknisyeni
- Petrokimya Teknisyeni
- Rafineri Teknisyeni
- Boya Teknisyeni
- Lastik Teknisyeni
- Deri Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Bursa Yeşil Yayla Anadolu Teknik Lise Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Müdürlüğü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP projesine ait yayın ve dokümanlar
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.