Tanım
Yapay Zeka Mühendisi; insanların öğrenme, akıl yürütme ve karar verme biçimlerinden ilham alarak yapay öğrenme yöntemlerini geliştiren, veriden anlam çıkarımı sağlayan makine öğrenme algoritmalarını tasarlayan ve geliştiren kişidir.
Makineleri insan gibi düşünebilen, öğrenebilen ve davranabilen sistemler şeklinde programlar. Kendi kendilerine karar verebilmelerini sağlayan modelleri gerçek dünya problemlerine uygular.
Görevler
Yapay Zeka Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- İnsan davranışlarını, problem çözme ve karar verme süreçlerini analiz eder.
- Yapay zeka alanındaki güncel algoritmaları, teknolojileri ve kuralları araştırır; bilimsel literatürü takip eder.
- Geliştirilecek yapay zeka destekli ürün ve hizmetler için başarı düzeyi yüksek mevcut yöntemleri ve ticari çözümleri araştırır, raporlar.
- İş gereksinimlerini belirlemek için iş sahipleri, son kullanıcılar ve müşterilerle görüşür.
- İlgili sözleşme ve iş tanımı dokümanlarını inceler; proje dokümantasyonu listesinde yer alan dokümanlara gerekli katkıyı sağlar.
- Geliştirilecek yapay zeka sistemi veya çözümü için kullanım durumlarını (use-case) hazırlar ve raporlar.
- Geliştirilecek sistemi bileşenler, modüller, roller ve girdiler/çıktılar şeklinde tanımlar; bu bilgileri kavramsal model olarak raporlar.
- Çeşitli sorunlar karşısında makinelerin çalışmasını, karar verme süreçlerini ve sistemlerin organizasyonunu sağlar.
- Verilerin etiketlenmesine ve temizlenmesine destek verir. Verileri, yapay zeka algoritmalarının kullanabileceği veri kümeleri hâline getirir.
- Büyük verileri işler, yorumlar ve anlamlandırır.
- Olasılık, istatistik, doğrusal ve doğrusal olmayan programlama gibi yöneylem araştırmalarının temel konularını bilir.
- Veri toplama, veri işleme, öznitelik çıkarma ve öznitelik seçme aşamalarını tasarlar ve yürütür.
- Veri mühendisleri ile işletme yöneticileri ve uzmanları arasında koordinasyon sağlar.
- Yapay zeka ve makine öğrenmesi kütüphaneleri başta olmak üzere gerekli geliştirme ortamının kurulumunu yapar.
- Algoritmaları tasarlar ve verileri kullanarak gerekli model eğitimlerini gerçekleştirir.
- Model için en iyi parametreleri belirler.
- Makine öğrenme modellerini diğer uygulayıcıların kolaylıkla erişebileceği ve kullanabileceği şekilde düzenler.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
- Geliştirilen yapay zeka modelleri için tanımlı test senaryolarındaki her test durumu açısından testin başarılı olma koşullarını belirler.
- Test ortamının hazırlanmasına destek verir.
- Yapay zeka sistemine ait tüm bileşen ve modüllerin güncel test sürümlerinin test ortamında hazır olduğunu kontrol eder.
- Yapay zeka bileşenlerini, modüllerini ve modellerini test eder ve çalıştırır.
- Test sonuçlarını Test Sonuç Raporu şeklinde raporlar.
- Test sonuçlarını ilgili iş paketi sorumluları ile proje yönetimine gerekli araçları kullanarak iletir.
- Makine öğrenmesini faydalı hâle getirerek süreçlerin otomatikleşmesini sağlar.
- Bilgisayarlı görü, doğal dil işleme, biyoenformatik, siber güvenlik ve robotbilim gibi alanlarda önemli problemlerin çözümüne yönelik güncel yöntemler oluşturur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Yapay Zeka Mühendislerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar donanım ve yazılım parkı olarak ele alınır.
Donanım
- PC
- İş istasyonu
- Çok kullanıcılı sistem
- Ana bilgisayar
- Terminal
- Yazıcı
- Deney seti
- Bulut sistemleri
Yazılım
- Derleyiciler
- Paket yazılımları
- Veri tabanı yazılımları
- Kelime işlem yazılımları
- Grafik yazılımları
- İşletim sistemleri
- Programlama dilleri
- Uzman sistem yazılımları
- Algoritma yazılımları
- Simülatörler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yapay Zeka Mühendislerinin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayı ve sembollerle akıl yürütme gücüne sahip olmak
- Bir işi öğelerine ayırıp işlem basamaklarını belirleme ve kavramsal modelleme becerisine sahip olmak
- Analitik düşünme ve tasarım yeteneğine sahip olmak
- Dikkatli ve sabırlı olmak
- Yaratıcı ve tasarım gücü yüksek olmak
- Kendini sürekli yenilemek ve geliştirmek
- İyi bir araştırıcı olmak
- Matematik gibi sayısal bilimlere ilgi duymak
- Uzay ve şekil ilişkisi kurabilme yeteneğine sahip olmak
- Soyutlama becerisine sahip olmak
- İnsanları gözlemleyebilmek
- Teknolojik gelişmeleri takip edebilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Yapay Zeka Mühendisleri büro ortamında çalışabildikleri gibi fabrikalarda gürültülü ortamlarda da çalışabilirler. Çalışırken verilerle ve nesnelerle uğraşırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Yapay Zeka Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Bilgisayar mühendisliği ve yazılım mühendisliği bölümlerinden mezun olanlar da ilave eğitimlerle kendilerini geliştirdikleri takdirde Yapay Zeka Mühendisi olarak çalışabilirler.
Eğitime giriş koşulları
Yapay Zeka Mühendisliği eğitimine giriş için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
gerekmektedir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 4 yıldır.
Programın ilk yılında temel mühendislik dersleri verilmektedir. Bu dersler arasında Fizik ve Matematik gibi dersler bulunmaktadır.
Yapay Zeka Mühendisliği programında ağırlıklı olarak şu mesleki dersler yer alır:
- Algoritmik Düşünme ve Problem Çözme
- Veri Yapıları ve Algoritmalar
- Bilgisayarlar ve Etik
- Yapay Zeka
- Veri Bilimi ve Yapay Öğrenme
- Doğal Dil İşleme
- Bilgisayarla Görü
- Algı ve Dil
- Büyük Veri ve Yapay Öğrenme
- Medikal Yapay Zeka ve Karar Verme
- Robotbilim
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan On Birinci Kalkınma Planı’nda, yapay zeka alanını da kapsayan kritik teknolojilerde gerekli altyapının tesis edilmesi, ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve toplumsal yönelimin bu alana odaklanmasının sağlanmasına ilişkin politika ve tedbirler yer almaktadır.
On Birinci Kalkınma Planı ile Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ve TUSSİDE’nin 2020 yılının başında gerçekleştirdiği “Ulusal Yapay Zeka Stratejisi Çalıştayı”nda yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımına yönelik yaygınlaştırma çalışmalarının ulusal bir politika hâline gelmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu çerçevede Yapay Zeka Mühendislerinin önemi ortaya çıkmaktadır.
Yapay zeka mühendisliği; bilgisayar mühendisliği ve endüstri mühendisliği tekniklerini finansal piyasalardan akıllı şehir uygulamalarına, nesnelerin internetinden otonom araba geliştirmeye kadar geniş bir yelpazede uygulayan disiplinler arası bir bilim ve mühendislik dalıdır.
Yapay zeka alanındaki araştırmaların sayısının her geçen gün arttığı göz önünde bulundurulduğunda, hem akademi ve araştırma laboratuvarlarında hem de sektörde bu alanda yetişmiş iş gücüne ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
Yapay Zeka Mühendisleri şu alanlarda çalışabilir:
- Yazılım şirketleri
- Hastaneler
- Fabrikalar
- Hizmet sektörü
- Akademi
- Araştırma laboratuvarları
Teknolojinin bulunduğu farklı alanlarda çalışma olanakları bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Bunun yanı sıra, eğitim sırasında kişinin isteğine ve donanımına göre özel firmalarda çalışarak hem deneyim hem de kazanç elde edilebilir.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Yapay Zeka Mühendisleri akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doçent ve profesör gibi unvanlarla öğretim üyesi olarak görev yapabilirler.
Üniversitelerin ilgili bölümlerinden mezun olduktan sonra bazı alanlarda sertifika programlarına katılarak yapay zeka mühendisliği konusunda kendilerini geliştirebilirler.
Bu eğitimlerde şu konular yer alabilir:
- Makine öğrenme algoritmaları
- Yazılım üretim döngüsü
- Veri girişi kurulumu
- Veri madenciliği
- Örüntü eşleme
İş hayatında ilerleme
Yapay Zeka Mühendisleri çalıştıkları kurumda yönetici kademelerine yükselebilirler.
Benzer meslekler
- Bilgisayar Mühendisi
- Yazılım Mühendisi
- Makine Mühendisi
- Endüstri Mühendisi
- Elektrik-Elektronik Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- YKS Kılavuzu – 2021
- Eğitim Kurumları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.