Tanım
Çay İşleme Elemanı, yaş çay yaprağının içilebilir siyah, yeşil ve bitkisel çaya dönüşmesi sürecinde soldurma, kıvırma, oksidasyon (fermantasyon), kurutma ve tasnif aşamalarını gerçekleştiren kişidir.
Görevler
Çay İşleme Elemanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak
- Üretimde hijyen sağlamak
- Üretim aşamalarını yürütmek
- Kullanılan ekipmanların üretim için uygun olup olmadığını kontrol etmek
- Üretim ortamının uygun olup olmadığını kontrol etmek
- Gerekli makine ve ekipmanları kullanmak
- Soldurma işlemini yapmak
- Yaş çayın içindeki su oranını kontrol etmek
- Çayın kıyılma işlemini yapmak
- Üretilen çayın rengini ve kokusunu kontrol etmek
- Kurutma işlemini yapmak
- Tasnifleme yapmak
- Çayın ambalajlama işlemini yapmak
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Çay İşleme Elemanının kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Soldurma ünitesi
- Kıvırma makineleri
- Buhar kazanı
- Taşıma bantları
- Elek
- Fırın
- Eldiven
- Koruyucu maske
- İş elbisesi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Çay İşleme Elemanı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Renk, koku ve görme algısının yüksek olması
- Psiko-motor yeteneklere sahip olması
- Planlama ve üretim süreciyle ilgili gözlem yapabilmesi
- Dikkatli, temiz ve düzenli olması
- Sorumluluk duygusunun yüksek olması
- Programlı çalışmayı sevmesi
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olması
- Ekip çalışmasına önem vermesi
- Eleştiriye açık olması
- Hızlı ve doğru karar verebilmesi
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilmesi
Çalışma ortamı ve koşulları
Çay İşleme Elemanları, çay üretimi yapan fabrikalarda genellikle kapalı alanlarda çalışır. Çalışma ortamları gürültü, nem, toz ve koku açısından hassas alanlardır.
Fabrikaların imalat alanlarında mevsimlik veya daimi statüde, vardiyalı ya da tam gün usulünde çalışılmaktadır. Çalışılan meslekte hastalık riskine karşı koku ve toza karşı alerji testi yapılmalıdır. Bulaşıcı hastalıkları önleyici özel giysi, eldiven ve dezenfektan kullanılması gerekir.
İş ortamında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin tam olarak alınmış olması önemli ve yasal bir zorunluluktur. Bu tedbirler işveren tarafından alınmalı, kurallara ise çalışanlar tarafından tam olarak uyulmalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Gıda Teknolojisi alanındaki Çay işleme dalında verilir. Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programına alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla bu durumu belgelemek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi, ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ise ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilmektedir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark dersleri tamamlandığı takdirde meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi alınabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Çay İşleme Elemanları, çay üretimi yapan kamu kuruluşları ve özel kuruluşlarda çalışma imkânı bulabilir.
İş alanları, çayın üretim alanına göre genellikle bölgeseldir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Çay fabrikalarında çalışanlar, gerekli bilgi ve tecrübelerini artırdıklarında üretim sorumluluğuna kadar yükselebilirler.
Girişimci ruhuna sahip olanlar kendi işletmelerini kurabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde belirtilmiştir:
- Çay Üreticisi ve Operatörü
- Çay Üreticisi
- Çay Operatörü
- Çay İşleme Elemanı
- Çay Paketleme Elemanı
- Çay Harmanlama Elemanı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm için ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- Özel işyerleri
- Mesleki Yeterlilik Kurumu
- Europass
- Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi almak için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.