Tanım
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikeri; geleneksel seramikler ile ileri teknoloji seramiklerinin üretimini yapan sektörlerde görev alan kişidir. Hammadde hazırlama, dekorlama, şekillendirme, fırınlama ve laboratuvar gibi süreçlerde üretim kontrolü yapar, hataları tespit eder ve çözüm geliştirir.
Geleneksel seramikler arasında vitrifiye, refrakter, cam, tuğla-kiremit, emaye, çini ve çimento gibi ürünler bulunur. İleri teknoloji seramikleri ise yapısal ve fonksiyonel, elektronik, optik, uçak ve otomotiv ile biyoseramik alanlarını kapsar.
Görevler
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikeri, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür. Görevler çalışılan birime göre değişebilir; üretim, araştırma-geliştirme ve kalite kontrol bölümlerinde farklı sorumluluklar üstlenilebilir.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Reçete denemeleri yapar.
- Sır denemeleri yapar.
- Seramiklere sır çeker.
- Yapılan planları uygular.
- Pasta denemeleri yapar.
- Leke testi yapar.
- Yüzey ve renk kontrolü yapar.
- Viskozite ve litre ağırlığı kontrolü yapar.
- Tortu kontrolü yapar.
- Masse, yani çamur, hazırlar.
- Nem kontrolü yapar.
- Ham mukavemet ölçer.
- Saat başı kalite kontrolü yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte seramik araştırma-geliştirme, proses kontrol ve TSE laboratuvarlarında bulunan ölçme, kontrol ve test cihazlarından yararlanılır. Kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Seramik hammaddeleri: kil, kaolen, silis kumları, kuvars taneleri ve feldispat.
- Kumpas: Boyut ölçmede kullanılır.
- Piknometre: Litre ağırlığı kontrolünde kullanılır.
- Pulkometre: Eğim ölçmede kullanılır.
- Mukavemet cihazları: Mukavemet ölçer.
- Otoklav: Su emme testinde kullanılır.
- Fortkap: Viskozite ölçmede, masse için kullanılır.
- Laboratuvarlarda bulunan çeşitli ölçme, kontrol ve test cihazları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Fen bilimlerine, özellikle kimyaya ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- Renkleri ayırt edebilmek.
- Şekil ilişkileri gelişmiş olmak.
- Sorumluluk sahibi olmak.
- Çabuk ve doğru karar verebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikerleri; yer ve duvar karosu, cam, refrakter, sağlık gereçleri, tuğla-kiremit ve çimento-beton üretimi yapan fabrikalarda çalışırlar. Çalışma alanları açık veya kapalı olabilir.
Çalışılan bölüme bağlı olarak mevsimsel şekilde sıcak ve soğuğa maruz kalabilirler. Araştırma-geliştirme bölümlerinde büro ortamında ve laboratuvarlarda çalışma olanağı da vardır.
Üretim alanları tozlu ve gürültülü olabilir. Çalışma sırasında uzun süre ayakta durmak ve yürümek gerekebilir. Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikerleri tam gün çalışır. Çalışılan yere göre vardiyalı, gece veya hafta sonu çalışma yapılabilir.
Çalışmaları sırasında seramik mühendisleri, teknisyenler, ustalar ve işçilerle iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Endüstriyel Cam ve Seramik bölümünde verilir.
Eğitime giriş koşulları
Endüstriyel Cam ve Seramik eğitimi için aşağıdaki koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Belirtilen meslek lisesi bölümlerinden mezun olanlar, Endüstriyel Cam ve Seramik ön lisans programlarına geçerken ek puan alabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır. Eğitim boyunca mesleki dersler ağırlıklı olarak okutulur. Alınan dersler arasında şunlar yer alır:
- Seramik ve Cam Teknolojisi
- Serbest Seramik Tasarımı
- Temel Elektrik
- Desen
- Alçı Model Kalıp Teknolojisi
- Mozaik Tasarımı ve Uygulamaları
- Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri
Mesleki derslerin yanı sıra genel kültür dersleri de alınır. Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikerleri aşağıdaki kuruluşlarda ve üretim alanlarında çalışma olanağı bulabilirler:
- Seramik kaplama malzemeleri üreten fabrikalar.
- Vitrifiye, yani sağlık gereçleri, üreten fabrikalar.
- Porselen sofra gereçleri ve süs eşyası üreten fabrikalar.
- Elektro porselen veya izolatör üreten fabrikalar.
- İleri teknoloji seramikleri üreten fabrikalar.
- Refrakter üreten fabrikalar.
- Demir-çelik fabrikalarının refrakter departmanları.
- Tuğla ve kiremit üreten fabrikalar.
- Çimento fabrikaları.
- Kaplama malzemeleri yapıştırıcıları ve kimyasalları üreten fabrikalar.
- Cam sofra gereçleri ve süs eşyası üreten fabrikalar.
- Cam ambalaj malzemeleri, şişe ve kavanoz üreten fabrikalar.
- Yapı endüstrisi camları üreten fabrikalar.
- Otomobil camı üreten fabrikalar.
- Laboratuvar camları üreten fabrikalar.
- Aydınlatma gereçleri, ampul ve floresan üreten fabrikalar.
- Frit, sır ve seramik boyası üreten fabrikalar.
- Emaye fabrikaları.
- Araştırma kurumları.
- TSE ve üniversitelerin seramik laboratuvarları.
- Hammadde hazırlama ve zenginleştirme tesisleri.
- Benzeri kuruluşlar.
Kaynak dosyada, Türkiye'nin seramik hammaddeleri yönünden zengin olduğu ve seramik sektörünün geliştiği belirtilmektedir. Dosyada ayrıca Türkiye'nin seramik üretiminde Avrupa'da üçüncü, dünyada beşinci sırada bulunduğu bilgisi yer almaktadır.
Gelişen seramik sektörü için yetişmiş ara eleman ihtiyacının arttığı belirtilmektedir. Seramik mühendisleri ile vasıfsız elemanlar arasında, teknolojik gelişmelere uygun olarak yetişmiş eğitimli teknikerlere ihtiyaç duyulmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi oldukları mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Endüstriyel Cam ve Seramik ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen lisans programlarına, kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Endüstriyel Cam ve Seramik Teknikerleri, iş hayatında edindikleri mesleki bilgi ve tecrübeye göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptir.
Benzer meslekler
- Seramik Teknikeri
- Maden Teknikeri
- Cam-Seramik Teknikeri
Ek bilgiler
Endüstriyel Cam ve Seramik Programında eğitim alan öğrenciler, eğitim sırasında aşağıdaki çalışmalarda bulunurlar:
- Hammadde testleri.
- Gövde reçeteleri oluşturma.
- Sır reçeteleri oluşturma.
- Kullanılan reçetelerde düzeltme çalışmaları yapma.
- Seramik fabrikaları için fizibilite çalışmaları.
- Fabrika kapasite hesapları.
- Kalite inceleme ve kalite yükseltme çalışmaları.
Program, geleneksel ve ileri teknoloji seramiklerinin tüm üretim süreçlerini kapsar. Öğrenciler derslerde aldıkları teorik bilgileri mevcut laboratuvar ve atölyelerde uygulamaya dönüştürürler. Ayrıca danışman öğretim elemanlarıyla birlikte belirleyecekleri bir proje üzerinde çalışırlar.
Endüstriyel Seramik Programı mezunları, seçmeli ders tercihlerine göre fabrikaların şu bölümlerinde görev alabilirler:
- Araştırma-geliştirme bölümleri.
- Proses ve kalite kontrol bölümleri.
- Üretim bölümleri.
Endüstride kullanılan seramik grupları
Endüstride geniş kullanım alanına sahip seramikler iki gruba ayrılabilir:
- Camlar: Silikatlar en çok cam üretiminde kullanılır. Soda-kireç camı, pencere camı, kurşunlu cam, bor-silikat camı ve silis camı bu grupta yer alır.
- Pişmiş kil ürünleri: Tuğla, kiremit, porselen ve refrakter malzemeler bu grupta yer alır.
Geleneksel ve ileri teknoloji seramikleri
Seramikler farklı bir sınıflandırmayla geleneksel seramikler ve ileri teknoloji seramikleri olarak ikiye ayrılabilir.
Geleneksel seramikler
Geleneksel seramikler; kil, kaolen ve feldispat gibi minerallerin yüksek sıcaklıklarda pişirilmesiyle elde edilir. Bileşimlerinde farklı türde silikatlar, alüminatlar ve bir miktar metal oksit bulunur.
Cam, tuğla, kiremit, aşındırıcı tozlar, porselen, taş ve refrakterler geleneksel seramikler arasında yer alır.
İleri teknoloji seramikler
İleri teknoloji seramikleri oksitler, karbürler ve nitrürlerden oluşur. Yüksek mukavemet, rijitlik ve sertlik; aşınmaya, kimyasal etkilere ve yüksek sıcaklığa dayanıklılık; boyutlarda kararlılık gibi üstün özelliklere sahiptirler.
Bu özellikleri sebebiyle uçak ve uzay endüstrisinde önemli ölçüde kullanılırlar.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun, 2000.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Dokuz Eylül Üniversitesi Torbalı Meslek Yüksekokulu.
- Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çan Meslek Yüksekokulu.
- Ege Seramik Fabrikası.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.