Tanım
Güverte İşletme Teknisyeni/Gemi Yönetimi Teknisyeni/Vardiya Zabiti; gemilerde seyir ve liman nöbet işlemlerini tutan, yükleme ve boşaltma işlemlerinin denetimini ve kontrolünü yapan, gemi personelinin güvenliğiyle ilgili görevleri yürüten kişidir.
Görevler
İş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- Seyirde vardiyası süresince gözcülük yapar, nöbetçi vardiya personelinin kontrol ve denetimini gerçekleştirir.
- Seyir vardiyasında 24 saat boyunca her türlü işlemin kaydını tutar.
- Manevra işlemlerini yapar.
- Liman nöbet işlemlerini tutar.
- Yükleme ve boşaltma işlemlerini denetler.
- Gemicilik işlemlerini yapar.
- Gemide güvenlikle ilgili işlemleri yürütür.
- Denizde telsiz zabitinin olmadığı durumlarda haberleşme işlemlerini yapar.
- Meteorolojik işlemleri uygular.
- Gemide kaptanın veya ikinci kaptanın olmadığı durumlarda sağlık hizmetlerini yürütür.
- Gemi ofis işlemlerini yapar.
- Gemi ve çevresinin temiz tutulmasını sağlar.
- Kirliliğe karşı önlemler alır.
- Seyirde vardiyası süresince gemiyi sevk ve idare eder.
- Seyirde vardiyası süresince geminin mevkiini bulur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Dürbün
- Sextand
- Cayro
- Magnetik pusula
- Parekete
- Kronometre
- Elk iskandil
- Bilgisayar
- Puantaj kartları
- Manifesto
- Seyir defteri (jurnali)
- GPS
- Seyir haritaları
- İlgili notik yayınlar
Manifesto, alınan malın ayrıntılı olarak gösterildiği; miktar, adet ve ağırlığının yazıldığı belgedir.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Güverte İşletme Teknisyeni/Gemi Yönetimi Teknisyeni/Vardiya Zabiti olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Sayısal ve mekanik yeteneğe sahip olmak
- Açık havada çalışmaktan hoşlanmak
- Ayrıntıyı algılayabilmek
- Gelişmiş koordinasyon yeteneğine sahip olmak
- İşbirliğine yatkın olmak
- Dikkatli, sabırlı ve sakin olmak
- İletişim becerisine sahip olmak
- Çabuk ve doğru karar verebilmek
- Bir işi planlayıp uygulamaya koyabilmek
- Kurallara bağlı olmak
- Gerektiğinde risk alabilmek
- Tertipli ve düzenli çalışma becerisine sahip olmak
- Tedbirli ve ileri görüşlü olabilmek
- Esnek çalışma koşullarına dayanıklı olmak
- Seyahat engeli bulunmamak
Çalışma ortamı ve koşulları
Güverte İşletme Teknisyeni/Gemi Yönetimi Teknisyeni/Vardiya Zabiti çalışmalarını hem kapalı mekânlarda hem de açık havada yürütür. Seyredilen bölgelerde çok farklı iklim koşullarında çalışmak durumunda kalabilir. Bazen sakin ve durgun, bazen de ağır hava ve deniz şartlarıyla karşılaşabilir.
Meslek çalışanları günün 24 saati aynı personelle birlikte ve aynı çalışma ortamında bulunabilir. Evinden uzakta görev yapması gerekebilir. Görev sırasında diğer çalışanlarla etkileşim hâlindedir. İş, mekanik ve elektrik-elektronik aletlerle çalışmanın yanı sıra insanlarla ilgilenmeyi de gerektirir.
Hareketli bir hayattan ve değişiklikten hoşlanan kişiler bu mesleği tercih edebilir. Tüm gün çalışma, gece çalışması, vardiyalı çalışma, nöbet tutma, seyahat gereği ve hafta sonu çalışmaları söz konusu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Denizcilik alanı, Güverte İşletme dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için şu koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan-dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Ayrıca, Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesine göre denizde çalışmaya engel teşkil edebilecek herhangi bir hastalığının bulunmadığını gösteren Gemiadamı Olur Sağlık Raporunun alınması gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dalını veya mesleğini belirler.
- Dal ve meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dala veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere Meslek Lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek mezunları şu alanlarda iş bulabilir:
- Armatörlük firmaları
- Gemiler
- İşletme firmaları
- Denizcilik firmalarının karadaki idare merkezleri
- Geminin ofisten sevk ve idaresi hizmetleri
Hızla büyüyen deniz taşımacılığı, daha fazla gemi ve gemi adamı ihtiyacını da beraberinde getirmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının, 20 ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30'undan; 20'den az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15'inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretin iki katı kadar başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, yabancı dil bilgisine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Denizcilik alanı Güverte İşletme dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Açık deniz stajını tamamlayıp Gemi Adamı Sınav Merkezi sınavlarında başarılı olanlar Vardiya Zabiti unvanını veya yeterliğini elde eder.
Benzer meslekler
- Gemi Makineleri Teknisyeni
- Yat Kaptanı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Eğitim kurumları
- Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP projesine ait yayın ve dokümanlar
- Denizcilik Müsteşarlığının www.denizcilik.gov.tr adresli web sayfası
- Denizcilik Müsteşarlığı Gemi Adamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.