Tanım
Müfettiş; bağlı olduğu kurumun yürütmekte olduğu hizmetlere ilişkin iş ve işlemleri inceleyen ve denetleyen kişidir. Gerektiğinde ilgililer hakkında soruşturma yapar. Ulaştığı sonuçları rapora dönüştürerek Teftiş Kurulu Başkanlığı aracılığıyla kurumun en üst amirine iletir.
Görevler
Müfettiş, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Merkez ve taşra birimlerinin bütün iş ve işlemlerini incelemek ve denetlemek.
- Personelin görevleriyle ilgili hâl ve hareketlerinin kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ve talimatlara uygun olup olmadığını teftiş programına göre değerlendirmek.
- Merkez ve taşra birimlerinin personeli hakkında görev emri gereğince soruşturma yapmak.
- İşlerin daha verimli yürütülmesi ve memurların çalışmalarından daha fazla faydalanılması için alınması gereken tedbirleri belirlemek.
- Teftiş sırasında tespit edilen yolsuzluklar veya soruşturma açılması gereken konularda kendiliğinden soruşturma başlatmak.
- Yetkili makamın onayı üzerine ilgililer hakkında soruşturmaya başlamak.
- İş ilişkisinde bulunan diğer resmî ve özel işyerleriyle ilgili evrak, dosya ve belgelerin doğruluğunu incelemek.
- Gerektiğinde soruşturmayla ilgili bilirkişilerden görüş almak.
- Her teftiş, inceleme ve soruşturma sonucunda eleştiri, düşünce ve önerileri gerekçeleriyle birlikte rapora kaydetmek ve Teftiş Kurulu Başkanlığına vermek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Müfettişlerin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Mesleki kitaplar.
- Kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ve talimatlar.
- Bilgisayar ve hesap makinesi.
- Telefon, faks gibi iletişim araçları.
- Müfettişlik mühür ve beratı.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Müfettiş olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sosyal bilimlere ilgili ve bu alanda başarılı olmak.
- Sözel ve sayısal yeteneği yüksek olmak.
- Derinlemesine araştırma ve inceleme yapabilmek.
- Analitik düşünebilmek.
- Her türlü iklim ve koşulda görev yapabilmek ve seyahat engeli bulunmamak.
- Objektif, kararlı, dürüst ve cesur olmak.
- Temsil yeteneğine sahip olmak.
- Gizlilik prensibine bağlı ve güvenilir olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Müfettişler genel olarak kapalı büro ortamında çalışırlar. Ancak gerektiğinde seyahat eder, görev mahalleri dışında uzun süre kalabilir ve değişik ortamlarda inceleme, araştırma ve soruşturma yapabilirler.
Görevleri sırasında farklı unvanlardaki çalışanlarla iletişim kurarlar.
Meslek eğitimi
Müfettişlik mesleğine girebilmek için genellikle üniversitelerin aşağıdaki fakülte ve bölümlerinde eğitim alınır:
- Hukuk.
- İktisat.
- İşletme.
- Siyasal Bilgiler.
- İktisadi ve İdari Fakültelerin ilgili bölümleri.
Bazı kurumların görev alanlarına bağlı olarak Tıp, Eczacılık, Diş Hekimliği, Kimya ve İnşaat Mühendisliği gibi bölümler de mesleğe giriş için kabul edilebilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği kabul edilmiş yurt dışındaki fakültelerde alınan eğitim de mesleğin ön eğitimi kapsamında değerlendirilebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Müfettişlik bir kariyer mesleğidir. Her kurum, müfettiş yardımcısı olarak göreve başlayanları yardımcılık süresince kendi bünyesinde hizmet içi eğitim programlarından geçirir.
Müfettişlik mesleği esas olarak deneyimli müfettişlerin refakatinde çalışılarak öğrenilir. Bazı kurumlar müfettiş yardımcılarını yardımcılık döneminde yabancı dil eğitimine veya kurum içi örgün eğitim programlarına gönderir.
Eğitime giriş koşulları
Müfettiş yardımcısı sınavına girebilmek için genel olarak aşağıdaki şartlar aranır:
- Belirtilen fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak.
- Genellikle 35 yaşını doldurmamış olmak.
- Sağlık kurulu raporuyla sağlam ve her türlü iklim ve yolculuk şartlarına dayanıklı olmak.
- Kamu kurumlarında müfettiş yardımcısı olabilmek için gereken genel ve özel şartları taşımak.
- ÖSYM tarafından yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavı’na (KPSS) girmek ve başarılı olmak.
- Her kuruluşça belirlenebilecek özel koşulları taşımak.
Bazı kurumlar, KPSS’de başarılı olan ve kendi belirledikleri şartları taşıyan adaylara yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınav uygulayabilir.
Özel kuruluşlarda müfettiş yardımcısı olabilmek için her kuruluşun kendi bünyesinde yaptığı sınavlarda başarılı olmak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Müfettişlerin ön eğitimleri kendi branşlarına göre değişiklik göstermekle birlikte en az 4 yıldır. Bu süre Tıp ve Eczacılık fakülteleri gibi farklı branşlardaki eğitimlere göre değişebilir.
Müfettiş yardımcısı olarak göreve başlayanların yardımcılıkları 3 yıl sonunda kaldırılır. Bunun için yeterlilik şartlarına uymaları ve çalıştıkları kurumlarca yapılan yeterlilik sınavlarında başarılı olmaları gerekir.
İki yıllık müfettiş yardımcılığı sonunda olumlu sicil alan ve yetkili olduğu düşünülen müfettiş yardımcılarına müfettiş gibi iş ve işlem yapma yetkisi verilebilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Lisans eğitimini tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Müfettişler aşağıdaki kurum ve kuruluşlarda görev yapabilir:
- Bakanlıklar.
- Mahalli idareler.
- KİT’ler gibi kamu kurumları.
- Özel kurum ve kuruluşlar.
- Özel ve kamu bankaları.
- Özel şirketler.
Müfettişlerin çalışma alanı son yıllarda gittikçe yaygınlaşmaktadır. Meslek mensuplarının aranan eleman olma durumundaki yerlerini gelecekte de koruyacakları tahmin edilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler yükseköğrenimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı kredi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Müfettiş yardımcılığı döneminde ücret, çalışılan kuruma göre değişmekle birlikte genellikle yüksek düzeydedir.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında çalışan müfettişler, Devlet Memurları Kanunu’na göre ücret alırlar. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar içinde en yüksek ücrete sahip meslek grupları arasında yer alırlar.
Görev yeri dışındaki geçici görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre diğer memurlara kıyasla daha üst seviyede harcırah alırlar. Kalacak yer giderleri ayrıca karşılanır.
Özel sektörde ve özel bankalarda görev yapan müfettişler de genel olarak sözleşmeli olarak yüksek düzeyde ücret almaktadırlar. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Müfettişler iş hayatında başmüfettiş olarak ilerleyebilirler. Ayrıca aşağıdaki üst düzey yöneticilik görevlerine atanabilirler:
- Teftiş Kurulu Başkanı.
- Daire Başkanı.
- Genel Müdür.
Özellikle kamu kurumlarındaki üst düzey yöneticilerin bir bölümü daha önce müfettişlik yapmış çalışanlardır.
Benzer meslekler
Müfettişlikle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Kontrolör.
- Başkontrolör.
- Hesap Uzmanı.
- Başhesap Uzmanı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek Elemanları.
- Devlet Denetim Elemanları Derneği-Ankara.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Müfettişlik mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.