Tanım
Raylı Sistemler Makine Teknisyeni; tren, metro ve tramvay gibi raylı sistem araçlarının bakım ve onarımını yapan, araçları kontrol eden, arızaları tespit edip gideren ve araçları servise hazırlayan kişidir.
Görevler
- Raylı sistem araçlarının servis öncesi kontrol ve periyodik bakımlarını yapar.
- Araçların bakım ve onarımı için yakıt ve patinaj kumu gibi eksiklikleri ilgili yerlerden talep eder.
- İş planı yapar.
- İhtiyaç fazlası araçları servisten alır ve muhafaza edilmesini sağlar.
- Malzeme temini için gerekli ihtiyaç listelerini hazırlar.
- Tam ve hatasız olarak tamir defterlerini doldurur ve yetkili amirlere imzalatır.
- Araçların servis sonrası kontrollerini yapar.
- Çalışma esnasında gerekli güvenlik tedbirlerini alır ve düzenli olarak kontrollerini yapar.
- Yapmış olduğu çalışmaları üstlerine rapor eder.
- Yetkisinde olmayan hatalar hakkında ilgilileri bilgilendirir.
- Çalışma ortamının temiz ve düzenli olmasını sağlar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Raylı sistem araçları: dizel, elektrikli, dizel-elektrikli.
- Anahtar takımları, tornavida ve pense.
- Elektrikli ve oksijenli kaynak makinesi.
- Çeşitli anahtar takımları: açıkağız, yıldız, alyen ve lokma.
- Antifriz.
- Yıkama makinesi ve üniteleri: su, hava ve kimyasal.
- Tamir defteri.
- Çeşitli makine yağları.
- Patinaj kumu ve yakıt.
- Bilgisayar.
- Mekanik ve elektronik ölçüm aletleri.
- Boden torna cihazları.
- Çeşitli makine tezgâhları: tekerlek tornası, matkap, taşlama, testere ve pres.
- Kişisel koruyucu donanım: baret, koruyucu burunlu ayakkabı, iş eldiveni, gaz maskesi, kulak tıkacı, siperlik, koruyucu gözlük, toz maskesi, koruyucu elbise, kaynakçı gözlüğü ve kaynakçı eldiveni.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Raylı Sistemler Makine Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekmektedir:
- Mekanik yeteneği gelişmiş olmak.
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilmek.
- Dikkatli, sabırlı ve düzenli olmak.
- Ayrıntıları algılayabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Raylı Sistemler Makine Teknisyenleri için çalışma ortamından ve çalışma koşullarından kaynaklanan meslek hastalıkları riski bulunmaktadır. Günün her saatinde ve resmî tatil günlerinde çalışma söz konusu olabilir.
Meslek yoğun dikkat gerektirir. İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma konusunda istisnasız bir duyarlılık ve dikkat gerekmektedir. Raylı Sistemler Makine Teknisyeni, çalışmaları sırasında diğer işleri yürüten çalışanlarla iş birliği içinde olur ve gerekli kişisel koruyucu donanımı kullanır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Raylı Sistemler Teknolojisi alanı Raylı Sistemler Makine dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır.
Kaynak dosyadaki eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan ya da dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde son yıllarda demiryollarına giderek daha fazla önem verilmektedir. 2004-2005 öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığının TCDD ile yaptığı protokolle açılan bu alanda, yapılan iş birliği sayesinde büyük ölçüde TCDD’nin ihtiyaç duyduğu elemanların yetiştirilmesi ve bu kurumda iş imkânı bulunması amaçlanmıştır.
Son yıllarda özellikle büyükşehirlerde belediyelerin işlettiği metro, hızlı tren, tüp geçit, hafif raylı sistemler ve tramvay toplu taşıma hizmetleri sürekli olarak gelişme göstermektedir. Özel sektör firmalarında da demiryolu işletme ve taşıma hizmetlerine yönelik yatırımlar yapılmaktadır.
Nitelikli bir Raylı Sistemler Makine Teknisyeni bu işletmelerde tercihen istihdam edilebilir. Bu alanda kendini yetiştirmiş ara teknik elemanlara ihtiyaç duyulacağı belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere; asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret verilir.
- Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
- Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfından ücret alır. Teknik hizmetler sınıfının zam ve tazminatından faydalanır. Ücretleri kaynak dosyada yaklaşık asgari ücretin 2-3 katı olarak belirtilmiştir.
Kaynak dosyada yer almayan özel sektör ücretleri hakkında sabit bir rakam belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Raylı Sistemler Teknolojisi alanı Raylı Sistemler Makine dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
İş hayatında ilerleme
Raylı Sistemler Makine dalından mezun olanlar işletmelerde şu pozisyonlara yükselebilir:
- Usta
- Ustabaşı
- Makinist
- Formen
- Şef
Benzer meslekler
- Makine Bakım Onarımcısı
Ek bilgiler
Raylı Sistemler Makine Teknisyeninin ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Eğitim kurumları.
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü: www.megep.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri ve hizmet merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.