Tanım
Reprodüksiyon ve Klişe Teknisyeni; baskı yoluyla çoğaltılması istenen kitap, dergi, broşür, gazete, afiş ve benzeri materyalin, yazar veya tertipleyeni tarafından hazırlanmış orijinalinden baskıya esas kalıpları, yani klişeleri hazırlayan kişidir.
Bu işlemler; materyali filme çekme, bilgisayar ortamında film kartına ters çıktı alma ve renk ayırımı yapma yoluyla gerçekleştirilir.
Görevler
- Basılması istenen materyalleri, yani asıl örnekleri, özelliklerine göre sınıflandırır.
- Reprodüksiyon tekniğinde kullanılan filmler arasından en uygun olanını seçer.
- Kamerayı istenilen baskı boyutlarına göre ayarlar.
- Kamerayı ayarlayarak filmi çeker.
- Çekilen filmde istenmeyen kısımların çıkarılması ve leke izlerinin giderilmesi için rötuş yapar.
- Klişeyi, çinko klişe emülsiyon dökümünden önce “0” numara su zımparası ile iyice temizler.
- Klişe kopya eriği hazırlar.
- Filmin emülsiyonu ile çinkonun emülsiyonunun çakıştırılması için pozlandırma yapar.
- Klişeyi akar su altında tutarak poz görmeyen yerdeki emülsiyonu yıkar.
- Pozlandırmadan sonra filmi banyo eder.
- Çinko yüzeyinde kalan emülsiyonu daha da sertleştirmek için şap banyosu yapar.
- Emülsiyonu asite dayanabilecek duruma getirmek için pişirir.
- Klişenin rötuşunu yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Kamera
- Kontakt şase
- Çeşitli filmler, özellikle kırmızıya duyarsız filmler
- Banyo küvet düzeni veya banyo makinesi
- Banyo kontrolü için gri skala
- Şap banyosu
- Pişirme banyosu
- Rötuş için çelik kazıma kalemi
- Kopya eriyiği
- Negatif kağıtlar
- Boya fırçası
- Işıklı masa
- Ölçekli kaplar
- Hesap cetveli
- Register, yani delgi sistemi
- Renk ayırım filtreleri
- Makas
- Gönye
- Rapido
- Şablon kalıpları
- Çinko ve alüminyum levha
- Bilgisayar ve mesleki programlar
- Scanner cihazı, yani optik tarayıcı
- Renk skalası
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Reprodüksiyon ve Klişe Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Gözlerini ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Renkleri ayırt edebilmek
- Şekilleri ayrıntılarıyla algılayabilmek
- Düzenli ve tertipli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Meslek elemanları matbaalarda, genellikle ayakta ve tek başlarına çalışırlar.
İşlemlerin çoğu, aydınlık ortamdaki elektronik sistemlerde, scanner ve bilgisayar kullanılarak tamamlanmaktadır. Elektronik film çıkışı ve kamera agrandizörü gibi işlemler kırmızı ışık altında yapılmaktadır. Filmleri banyo ederken zaman zaman karanlık odada çalışabilirler.
Meslek eğitimi
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda meslek liselerinin reprodüksiyon ve klişe bölümünde verilmiştir. Yeni uygulamaya göre bu isimde alan ve dal bulunmamaktadır. Eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kaynak dosyada, bu bölümden mezun olanların işsiz kalma sorunlarının bulunmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte teknolojideki hızlı değişim ve gelişmelerle bu meslekte otomasyona doğru hızlı bir geçişin başladığı, gelecekte bu meslekte istihdam edilecek eleman sayısının azalacağı ifade edilmektedir.
Reprodüksiyon ve Klişe Teknisyenliği, değişime uğrayan meslek alanlarından biridir. Günümüzde masaüstü yayıncılık ve renk ayırımcılığı adı altında bir bütün olarak faaliyet göstermektedir.
Reprodüksiyon işlemlerinde kullanılan kameraların yerini gelişmiş bilgisayarlar ve elektronik renk ayırım sistemleri almıştır. Bu nedenle yeni teknolojik bilgilere sahip elemanlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere;
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitim bittikten sonra elde edilen gelir; kişinin kendini yetiştirme durumuna, deneyimine ve çalışılan yerle yapılan anlaşmaya bağlı olarak değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Kaynakta, en az kazancın asgari geçim seviyesinin üzerinde olduğu belirtilmektedir. Kendi işyerini kurabilme imkânı olanlar daha iyi gelir elde edebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Reprodüksiyon ve Klişe bölümünden mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerleme konusunda bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
- Baskı Öncesi Operatörü
- Baskı Sonrası Operatörü
Ek bilgiler
Meslek elemanı;
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.