Tanım
Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri Teknisyeni, soğutma ve havalandırma sistemlerinin kurulması, üretilmesi ve çalışması alanında görev yapan kişidir.
Görevler
Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri Teknisyeni, makine mühendisine ve sıhhi tesisat teknikerine; binaların ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin kurulması ve çalıştırılması gibi işlerde yardımcı olur.
Görevlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- Ev tipi, derin dondurucu ve no-frost buzdolaplarının çalıştırılması ile bakım ve onarımına ilişkin servis hizmetlerini yürütür.
- Vitrin, kasap veya market tipi soğutucuların, şişe ve süt soğutucularının, dondurma ve her türlü buz makinesinin yapım, montaj, bakım ve onarım işlerini yapar.
- Mühendis gözetiminde soğuk oda ile ilgili montaj, demontaj, onarım ve bakım işlerini yapar.
- Soğutma ve iklimlendirme tesisatının otomatik kontrol sistemlerini çalıştırır ve ayarlamalar yapar.
- Soğutma sistemlerinde kaçak arama ve bulma, vakumlama ve gaz şarjı yapar.
- Soğuk depoculukla ilgili işletmecilik yapar. Besin maddelerinin saklanması ve depolanmasıyla ilgili tüm şartları yerine getirir.
- Pencere tipi, split ve merkezi klima ile ilgili sistemlerin montaj, bakım ve onarım hizmetlerini yerine getirir.
- Otomobil, kamyonet, otobüs ve benzeri taşıtların soğutma ve klima sistemlerinin montaj, bakım ve onarım işlerini yapar.
- Hastanelerdeki kan ünitesi, morg ve benzeri birimlerde bulunan soğutma ve klima sistemlerinin yapım, montaj, onarım ve bakım işlemlerini yürütür.
- Buz pistlerinin onarım ve bakım işlerinde görev alır.
- Sanayide kullanılan çeşitli soğutma ve klima sistemlerini tanır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Geri kazanım ünitesi
- Tekrar doldurulabilir silindir
- Refraktometre
- Ölçme ve kontrol aletleri
- Gaz kaçak dedektörleri
- Soğutma kompresörü ve yardımcı elemanlar
- Evaporatör ve yardımcı elemanlar
- Kondenser ve yardımcı elemanlar
- Akışkan kontrol cihazları
- Vakum pompası
- Şarj silindiri
- Basınç manifoldları
- Su soğutma kuleleri
- Elektriksel ölçme aletleri
- Oksi-asetilen kaynak seti
- Bakır boru bağlantı aletleri
- Bakır boru şekillendirme aletleri
- Termostatlar
- Hava hızı ölçüm cihazları
- Hava kanalı yapımında kullanılan aletler
- Bilgisayar ve ilgili yazılımlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fen bilimlerine, özellikle mekanik konulara ilgi duymak
- Mekanik ilişkileri ve şekil ilişkilerini algılayabilmek
- El ve gözlerini eş güdümlü kullanabilmek
- Dikkatli ve tedbirli olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri Teknisyenleri görevlerini atölyelerde ve sistemin kurulacağı binalarda yürütürler. Marketler, soğuk hava depoları, evler ve işyerleri de çalışma alanları arasında yer alır.
Meslek çalışanları farklı mekânlarda görev yapabilir. İşçilerle ve teknikerlerle, gerektiğinde makine mühendisi ve işverenle iletişim hâlinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanı “Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için şu koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ile alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı eğitim yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Meslek Lisesi” diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanları şu işyerlerinde ve alanlarda çalışabilirler:
- Soğutma ve iklimlendirme sistemlerinin havalandırma kanallarını imal eden işletmeler
- Soğutma, iklimlendirme ve havalandırma cihazlarının satış ve montajını yapan bayiler
- Yetkili servisler
- Fabrikalar
- Kapalı alışveriş merkezleri
- Soğutma, iklimlendirme ve havalandırma sistemlerinin kurulu bulunduğu diğer işyerleri
Bu alanlarda soğutma, iklimlendirme ve havalandırma sistemlerinin bakım ve onarım işlerini yapabilirler.
Meslek eğitimini tamamlayarak diplomasını alanlar, gerekli sermayeye sahip olmaları hâlinde alanlarında kendi işyerlerini açabilirler.
Ülkenin iklim yönünden farklılıklar göstermesi nedeniyle hem ısıtma hem de soğutma cihazlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Tarım ülkesi olması nedeniyle soğuk hava depolarına olan ihtiyaç da bulunmaktadır. Teknolojik gelişmeler sonucunda yerli ve yabancı markalara ait çeşitli iklimlendirme ve soğutma sistemlerinin yaygınlaşması, bu alanda çalışacak meslek elemanlarına duyulan ihtiyacı artırmaktadır.
Soğutma ve iklimlendirme tesislerini projelendirecek, kuracak, çalıştıracak ve bakımını yapacak teknik personele hem özel hem de kamu kesiminde ihtiyaç duyulmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretin biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanının “Soğutma ve İklimlendirme Sistemleri” dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Yetkili servislerde çalışanlar, soğutucu ve klima işleriyle birlikte yıkayıcılar, pişiriciler, ısıtma cihazları ve diğer elektrikli ev aletlerinin montajı, bakımı ve onarımı konularında kendilerini geliştirebilirler.
Kamu kurum ve kuruluşlarında kendi branşlarında görev alan mezunlar, genel lise mezunlarına göre bir üst derece ile işe başlarlar.
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Ustalık belgesini alanlar kendi işyerlerini açabilirler.
Ustalık belgesine sahip olanlar, mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursuna katılıp başarılı olmaları durumunda Usta Öğreticilik belgesine sahip olurlar. Kendi işyerlerini kuranlar girişimci olarak da ilerleme kaydedebilirler.
Benzer meslekler
- Elektrikli Ev Aletleri Tamircisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- MEB 2004-2005 Öğretim Yılında Endüstriyel Teknik Öğretim Okul ve Kurumları, Ankara-2001
- Meslek Lisesi Öğretmenleri
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
