Tanım
Tekstil Boyacısı; tekstil hammaddesi olan ham haldeki lif, iplik, elyaf, kumaş (örme veya dokuma) malzemeleri ile hazır giysi formundaki tekstil mamullerinin renklendirilmesini yapan kişidir.
Görevler
Tekstil Boyacısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Laboratuvar ortamında bulunması gereken işin niteliğine uygun yardımcı kimyasalların ve boya maddelerinin teminini ve kontrolünü sağlar.
- Numune kabulü yapar.
- Laboratuvarı ve numuneyi hazır hale getirir.
- Numuneyi değerlendirir ve numune bazında yapılması gereken reçete hesabını yapar.
- Numuneye uygun ön terbiye işlemini yapar.
- Tekstil liflerini ayırt eder.
- Numuneye uygun boyama yöntemini belirler ve boyama işlemini yapar.
- Gerektiğinde farklı uygulama yöntemlerini belirler.
- Numuneyi makineye yükler.
- Numuneden talep edilen bitim işlemlerini yapar.
- Farklı boya maddesi, farklı makine ve işlem prosesini uygular.
- Boyanmış ürün ile ilgili kontrol işlemlerini yapar.
- Kullanılan araç ve gereçlerin temizliğini ve teminini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Tekstil Boyacısının kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Laboratuvar aletleri ve cihazları: Manyetik karıştırıcılar, hassas terazi, termometre, otomatik pipetleme donanımı ve pH metre.
- Boyama makineleri ve cihazları: Bonin boyama makinesi ve haspel.
- Laboratuvar test cihazları ve kitleri: Peroksit kiti, yağ kiti, KOİ kiti, renk ölçüm spektrofotometresi ve sürtme haslığı test cihazı.
- Laboratuvar sarf malzemeleri: Beher, erlen, balon joje, mezür, pipet, baget, spatul ve multifiber.
- Kişisel koruyucu donanım malzemeleri: Eldiven, maske ve gözlük.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tekstil Boyacısı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Dikkatli, temiz ve düzenli olmak.
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Sorumluluk duygusunun yüksek olması.
- Renkleri ayırt edebilmek.
- Kimyasal maddelere karşı alerjisinin olmaması.
Çalışma ortamı ve koşulları
Tekstil Boyacısı genellikle laboratuvar ve işletmelerde, kapalı ortamda çalışır. Çalışırken diğer meslektaşları ve yöneticilerle iletişim içindedir.
Çalışma ortamında gürültü, titreşim, toz, ıslak ve kaygan zemin bulunabilir. Çalışma esnasında yapılan işin özelliğine göre Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Yönetmeliği hükümlerine uygun kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Tekstil Teknolojisi alanı “Tekstil Boyacılığı” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri bulunmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilmektedir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilmektedir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı, genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşmaktadır. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde de usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma
Tekstil Boyacıları aşağıdaki yerlerde çalışabilir:
- Tekstil atölyeleri.
- Tekstil boya işletmeleri.
- Baskı atölye ve işletmeleri.
- Tekstil test laboratuvarları.
- Tekstil satış noktaları.
Meslek elemanları kendi atölyelerini ve işyerlerini de açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası işe yeni başlayanlar genellikle asgari ücret tutarında kazanç elde eder. Tecrübeli elemanların kazancı ise deneyime, işteki performansa, pozisyona ve çalışılan yerin yapısı ile büyüklüğüne göre değişmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslek elemanları çalıştıkları işyerinde bölüm şefi ve atölye şefi düzeyine kadar ilerleyebilirler.
Benzer meslekler
- Tekstil Laborantı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Meslek lisesi öğretmenleri.
- İlgili üniversitelerin katalogları.
- Mesleki Teknik Eğitim Merkezi.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr.
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.