Tanım
Ütücü; ısıtılmış ütü ile giyim eşyası, tekstil ürünleri ve benzeri eşyaların ara ve son ütüleme işlemini yapan ve bu ürünleri şekillendiren kişidir.
Görevler
Ütücü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Ütünün ısı, basınç ve buhar ayarlarını yapmak, buhar kazanını ütüye hazırlamak.
- Ütülenecek parçaların eksiklik ve hata kontrolünü yapmak.
- Malzemeyi ütülemeden önce veya ütü esnasında ıslatmak.
- Malzemeyi ütü tahtasına yerleştirmek ve ütüyü malzeme üzerinde gezdirerek gerekli ısı ve basıncı uygulamak.
- Gerekli hallerde parçalara ütü ile tela yapıştırmak.
- Ütüleme işlemini yaptıktan sonra son kontrolleri yapmak ve ürünleri askıya asmak.
- Yapılan işin türü ve sayısına ilişkin kayıt tutmak.
- Ütünün günlük temizlik işlerini yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Ütücülükte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ütü masası.
- El, pres, buharlı ve silindir ütü.
- Ütü şablonu.
- Elbise veya eşya.
- Askı.
- Buhar kazanı.
- İşaret sabunu ve ütü kartonu.
- Kompresör.
- Masa.
- Omuzluk ve yastık.
- Paskara.
- Şişirilebilir manken ütü.
- Taşıma arabası.
- Tornavida.
- Ütü yastığı.
- Ütü temizleme mumu.
- Ütü temizleme spreyi.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ütücü olmak isteyenlerin;
- Çok dikkatli ve temizliğe önem veren,
- El becerisine sahip,
- Aynı işi devamlı yapmaktan bıkmayan,
- Sabırlı ve sakin,
kişiler olması gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Ütücüler genellikle tekstil atölyelerinde, dikimevlerinde ve terzi atölyelerinde çalışırlar. Çalışma ortamları gürültülü ve nemlidir.
Ütücülük, uzun süre ayakta çalışmayı gerektiren ve ağır çalışma koşullarına sahip bir meslektir. Bu nedenle sağlıklı ve dayanıklı olmayı gerektirir.
Çalışma saatleri hafta içi tam gün ve cumartesi günlerini kapsayabilir. Ütüleme işleri diğer bölümlerdeki işlerin bitmesinden sonra yapıldığından, ütücünün düzenli bir çalışma temposu bulunmayabilir.
Ütücü çalışma sırasında ütülenecek malzeme ve ütü ile ilgilenir. Gerektiğinde diğer çalışanlarla iletişim halinde olabilir. Çalışma sırasında dikkatli olunmadığında yangın çıkabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Halk Eğitim Merkezlerinde Giyim Üretim Teknolojisi alanındaki Ütücü kursunda verilmektedir.
Ayrıca tekstil sektörü bünyesinde bulunan eğitim birimlerinde ve işyerlerinde de mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Her yaş, eğitim, sosyal statü ve kültür düzeyindeki kişiler eğitime katılabilir.
- 18 yaşından küçükler velilerinin izniyle katılabilir.
- İlköğretim çağındakiler, devam ettikleri okul saatleri dışındaki serbest zamanlarda istedikleri kursa devam edebilir.
- Yabancı uyruklular, valiliğin izniyle etkinliklere katılabilir.
- Uygulanacak programın özelliğine göre belirli yaş ve eğitim seviyesi aranabilir.
Bu koşullar Halk Eğitim Merkezleri tarafından duyurulmaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi Halk Eğitim Merkezlerinde 542/81 saattir. İşyerlerinde eğitim süresi yaklaşık 1-1,5 ay arasında değişmektedir.
Eğitim süresince aşağıdaki konularda dersler yer almaktadır:
- Ön hazırlık yapılması.
- İş güvenliği önlemleri.
- Prizlerin kontrolü.
- Ütü kontrolü.
- Buhar kazanının kontrolü.
- Buhar kazanı ve ütü ayarları.
- Basınç, buhar ve ısı.
- Kumaş cinsleri.
- Tela cinsleri.
- Parça ve bitmiş ürün kontrolü.
- Eksik parça kontrolü.
- Hata kontrolü.
- Defo, dikiş hataları ve hatalı kesim.
- Ütünün günlük temizliği.
- Ara ütü yapma.
- Parçalara tela yapıştırma.
- Yaka, cep ve manşet ütüleme.
- Pat kırma.
- Dikiş paylarını ütüleme.
- Dikiş paylarını ikiye açma.
- Son ütü.
- Pres ütü.
- Ürünün paskaraya serilmesi.
- Üst paskaranın basınçlı olarak kilitlenmesi.
- Paskaraya buhar verilmesi.
- Vakum ile kumaş neminin alınması.
- Form verme.
- El ütüsü ile son kontrol.
- Dikiş ve ütü.
- Ürünü askılara alma.
- Kayıt tutma.
- Ürünün türü.
Eğitim sonunda alınan belge
Kursu başarıyla tamamlayanlara “Kurs Bitirme Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tekstil alanında ve sektöründe ülke çapındaki gelişmelere paralel olarak ütücülük mesleği geniş iş olanaklarına sahiptir.
Ütücülük yapanlar konfeksiyon imalatının yanı sıra şu iş yerlerinde de görev yapabilir:
- Kuru temizleme iş yerleri.
- Çamaşırhaneler.
- Otel işletmeleri.
- Turizm işletmeleri.
Moda tercihlerindeki farklılaşmaya paralel olarak kumaş kalitesi ve türlerindeki değişikliklerin ütü araçlarına, gereçlerine ve ütüleme tekniklerine de yansıdığı görülmektedir.
Günümüzde meslekte iyi yetişmiş ve deneyimli elemanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bununla birlikte, büyük ölçekli işletmelerde bant sisteminde kullanılan ütü dolabı gibi teknolojik yeniliklerin yaygınlaşması durumunda ütücülere olan talebin azalacağı düşünülmektedir.
Mesleğin yürütülmesinde araç, gereç ve ekipman bilgisi; kalite bilinci; teknolojik gelişmeleri yakından takip etme ve el becerisi giderek önem kazanmaktadır.
Bazı işletmelerde ütücüler paketleme işlemlerine yardım etmek gibi ek işler de yapabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Eğitim süresince kazanç söz konusu değildir.
Ancak işyerinin kendi içerisinde çalışanlarına yönelik düzenlediği kurslarda asgari ücret alınmaktadır.
Eğitim sonrası kazanç
Kursu başarıyla tamamlayanlar başlangıçta asgari ücret alırlar. Zaman içerisinde kazanılan deneyim ve işteki başarı durumlarına göre kazançları asgari ücretin iki katına kadar artabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte ilerleme; ücret artışı ve daha büyük işyerlerinde çalışma şeklinde olabilir. Ayrıca mesleki tecrübenin artması sonucunda isim yapma şeklinde de gerçekleşebilir.
Benzer meslekler
Ütücülükle benzer meslekler şunlardır:
- Kuru temizleme elemanı.
- Buhar makinesi elemanı.
- Çamaşırhane elemanı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Türkiye İş Kurumu Ütücü Meslek Standardı.
- MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Ütücü Modül Programı (Halk Eğitim Merkezleri).
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
